İlk P4C Oturumuna Hazırlık: Kontrol Listesi

Kısa cevap: İlk P4C oturumuna hazırlanırken beş alanı kontrol etmek yeterlidir: uyaran (seçildi, zamanlandı, hassas noktaları düşünüldü), sınıf düzeni (çember planı ve geçiş görevleri), malzemeler (konuşma nesnesi, kâğıt, kalem, soru duvarı), iletişim (idare, meslektaşlar ve velilere kısa bilgi) ve kendi hazırlığınız (akış planı, kolaylaştırıcı soruları, değerlendirme turu). Bu listeyi oturumdan bir gün önce gözden geçirmek, oturum günü dikkatinizi çocuklara vermenizi sağlar.

İlk çemberden önceki gün çoğu öğretmen biraz tedirgindir: "Ya kimse konuşmazsa? Ya çok gürültü olursa? Ya zaman yetmezse?" Bu kaygıların bir kısmı iyi bir hazırlıkla hafifler. Aşağıdaki liste, ilk oturumunuzu mümkün olduğunca pürüzsüz kılmak için hazırlandı.

Uyaran için neleri kontrol etmelisiniz?

Uyaran seçildi ve en az iki kez okundu/izlendi.
Sesli okuma ile süresi ölçüldü; beş dakikayı geçmiyor.
Uyaranda en az iki üç felsefi kavram fark edildi (ör. adalet, dostluk, sahiplik).
Hassas noktalar düşünüldü: Sınıfta bu konudan etkilenebilecek bir çocuk var mı?
Görsel uyaranlar için yansıtma cihazı, ses ve bağlantı denendi.
Resimli kitap kullanılıyorsa, arka sıradakilerin de görebileceği bir sunum biçimi planlandı.

İlk oturum için seçilecek uyaranın kısa, çoklu yoruma açık ve çocukların deneyimine yakın olması önemlidir. Karmaşık ya da duygusal açıdan çok yoğun bir uyaran, ilk oturumu gereksiz yere zorlaştırabilir. Sunum ayrıntıları için P4C'de uyaran nasıl sunulur yazımıza bakabilirsiniz.

Sınıf düzeni için neleri kontrol etmelisiniz?

Çember planı kâğıda çizildi: Sıralar nereye gidecek, sandalyeler nasıl dizilecek?
Geçiş görevleri belirlendi: Hangi grup hangi sandalyeyi taşıyacak?
Sessiz ya da dikkatinin kolay dağıldığı çocukların nerede oturacağı düşünüldü.
Sizin oturacağınız yer belirlendi: Tahtayı ve herkesi görebiliyor musunuz?
Oturum sonrası sınıfı eski haline getirme planı yapıldı.

Çember düzenine geçiş ilk seferde sanıldığından uzun sürebilir. Bunu oturumdan bir gün önce çocuklarla kısa bir provayla çözmek mümkündür. Yerleşim seçenekleri için sınıfta çember düzeni yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi malzemeler hazır olmalı?

Malzeme	Ne için?	Not
Konuşma nesnesi	Söz sırasını görünür kılmak	Top, peluş ya da taş
Büyük kâğıt ya da tahta alanı	Soruları yazmak	Soruların sonraki oturumda da görülebilmesi için kâğıt daha iyi
Kalemler ve küçük kâğıtlar	İkili soru yazma	Her ikiliye bir kâğıt
Yapışkan not	Park alanı ve yazılı katkılar	İsteğe bağlı
Çıkartma ya da nokta	Oylama	Okul öncesi ve ilkokul için
Kural posteri	Kuralları yazmak ve asmak	İlk oturumda birlikte yazılacaksa boş
Zamanlayıcı	Süreyi takip etmek	Sessiz modda

Kimleri önceden bilgilendirmelisiniz?

Okul idaresi: Sınıfta farklı bir düzen ve etkinlik olacağını kısaca bildirin.
Sınıfın diğer öğretmenleri: Özellikle bir sonraki derste sınıfa girecek öğretmene, sınıfın düzeninin değişebileceğini söyleyin.
Rehberlik servisi: Hassas bir konu işlenecekse ya da özel durumu olan çocuklar varsa kısa bir bilgi paylaşın.
Veliler: Kısa bir not ya da mesajla, sınıfta "çocuklar için felsefe" etkinliklerinin başladığını ve amacın birlikte düşünmek olduğunu anlatın.

Velilere yönelik kısa bir bilgilendirme notu şöyle olabilir:

"Sevgili veliler, bu dönem sınıfımızda haftada bir 'düşünme çemberi' etkinliği yapacağız. Çocuklar bir hikâye ya da görsel üzerine kendi sorularını üretecek ve bu sorular üzerine birlikte, gerekçelerle konuşacaklar. Amaç doğru cevabı bulmak değil, birlikte düşünmeyi öğrenmek. Çocuğunuz eve bir soruyla gelirse, ona 'Sen ne düşünüyorsun?' diye sormanızı öneririz."

Kendi hazırlığınız için neleri kontrol etmelisiniz?

Oturum akışı ve süreleri tek bir kâğıda yazıldı.
Isınma oyunu seçildi ve kuralı bir cümleyle anlatılabiliyor.
Sessiz düşünme süresinde kullanılacak cümle belirlendi.
Soru üretmekte zorlanan gruplar için soru kökleri hazırlandı.
Oylama yöntemi seçildi.
5–6 kolaylaştırıcı sorusu küçük bir karta yazıldı.
Değerlendirme turu için 1–2 soru belirlendi.
Zor anlar için bir iki cümle hazırlandı: sessizlik, gülme, sözün kesilmesi.

Kolaylaştırıcı sorularını seçmek için kolaylaştırıcı soruları bankası yazımızdan yararlanabilirsiniz. Tüm akışı tek sayfada toplamak için P4C oturum planı şablonu işinizi kolaylaştırır.

Çocukları ilk oturuma nasıl hazırlayabilirsiniz?

Hazırlık yalnızca öğretmenin işi değildir. Oturumdan bir iki gün önce çocuklara kısa bir tanıtım yapmak, ilk çemberdeki belirsizliği azaltır. Bu tanıtım bir ders saatinin son beş dakikasında yapılabilir:

"Perşembe günü sınıfımızda yeni bir şey deneyeceğiz. Sıralarımızı kenara çekip çember olacağız. Bir hikâye okuyacağım, sonra hikâye hakkında sizin sorularınızı toplayacağız. En çok merak ettiğimiz soruyu seçip birlikte düşüneceğiz. Bu etkinlikte doğru ya da yanlış cevap yok; önemli olan neden öyle düşündüğümüzü söylemek."

Bu açıklamanın ardından çocukların sorularını dinleyin. "Not verilecek mi?", "Konuşmak zorunda mıyız?" gibi sorular gelebilir. Bu sorulara net cevaplar vermek ("Not yok", "İstemezsen pas diyebilirsin") ilk oturumdaki kaygıyı azaltır.

Çember düzenine geçişi de önceden bir kez prova etmek iyi bir fikirdir. İki dakikalık bir deneme, oturum günü beş dakikalık bir karmaşayı önleyebilir. Çocuklar sandalyelerini nereye götüreceklerini bildiklerinde geçiş bir oyuna dönüşür.

Okul öncesi ve ilkokulun ilk yıllarında bu tanıtımı bir kuklayla ya da "düşünme şapkası" gibi somut bir nesneyle yapmak, çocukların merakını artırır. Nesne her oturumda yeniden ortaya çıktığında, çemberin başladığını gösteren bir işarete dönüşür.

Oturum sabahı neler yapılmalı?

Uyaranı son kez gözden geçirin ve teknik araçları çalıştırın.
Malzemeleri sınıfta erişilebilir bir yere koyun.
Akış kâğıdını ve soru kartını yanınızda bulundurun.
Zamanlayıcıyı ayarlayın.
Kendinize bir cümle hatırlatın: "Bugün cevap vermeyeceğim, soru soracağım."

Son madde küçük görünse de önemlidir. İlk oturumlarda en zor şey, öğretmenlik alışkanlığıyla cevap verme isteğini dizginlemektir.

Beklentilerinizi nasıl ayarlamalısınız?

İlk oturumun "mükemmel" geçmesi beklenmez. Çocuklar çember düzenine, soru yazmaya ve birbirine cevap vermeye henüz alışkın değildir. Bazı çocuklar çok konuşacak, bazıları hiç konuşmayacak; soruşturma yüzeyde kalabilir. Bunların hepsi normaldir.

İlk oturum için gerçekçi hedefler şunlar olabilir:

Çocuklar çember düzenine geçip oturumun sonuna kadar orada kalabildi.
Her ikili ya da grup bir soru üretti.
Oylamayla bir soru seçildi.
Seçilen soru üzerine birkaç farklı görüş dile getirildi.
Değerlendirme turu yapıldı.

Bu hedeflere ulaşmak, ilk oturum için başarıdır. İlk oturumlarda sık karşılaşılan durumları önceden görmek için ilk P4C oturumunda yapılan hatalar yazımızı da okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İlk oturum için hangi uyaran uygundur?

Kısa, çocukların deneyimine yakın ve birden fazla yoruma açık bir uyaran seçin: arkadaşlık, paylaşmak ya da kurallar gibi tanıdık kavramlar içeren kısa bir resimli kitap ya da fabl iyi bir başlangıçtır.

İlk oturumda kuralları mı belirlemeliyim, yoksa doğrudan uyarana mı geçmeliyim?

İkisi de mümkün. Birçok öğretmen ilk oturumu kural belirlemeye ve kısa bir deneme soruşturmasına ayırır. Kuralları hiç konuşmadan başlamak ise ilk tartışmada sorunlara yol açabilir.

İlk oturumda ne kadar konuşmalıyım?

Mümkün olduğunca az. Akışı açıklamak ve soru sormak dışında konuşmamayı hedefleyin. İlk oturumda konuşma payınızın yüksek olması doğaldır, ama her oturumda bunu biraz azaltmayı amaçlayın.

İlk oturumdan sonra ne yapmalıyım?

Oturumdan hemen sonra beş dakikalık bir yansıtma yazın: Ne işe yaradı, ne zorladı, bir dahaki sefere neyi deneyeceksiniz? Soruları ve seçilmeyen soruları da saklayın; bir sonraki oturumda ısınma olarak kullanabilirsiniz.

Sonuç

İlk P4C oturumu için iyi bir hazırlık; uyaranı, sınıf düzenini, malzemeleri, iletişimi ve kendi akış planınızı kapsar. Bu kontrol listesini bir gün önce gözden geçirmek, oturum günü dikkatinizi tamamen çocuklara vermenizi sağlar. Güncel eğitim dönemimiz ve programımız hakkında bilgi almak için güncel dönem sayfamıza göz atabilirsiniz.

İlk P4C Oturumuna Hazırlık: Bir Gün Önceden Kontrol Listesi