P4C'de Staj ve Süpervizyon Nasıl İşler? Uygulamadan Öğrenmek

Kısa cevap: P4C Eğitim'in 140 saatlik eğitmen eğitiminde kulüp stajı, katılımcının öğrendiklerini gerçek bir çocuk grubunda uygulamasıdır; süpervizyon ise bu uygulamaların deneyimli bir kolaylaştırıcıyla birlikte incelenmesidir. Staj "yapmayı", süpervizyon "yaptığını görmeyi" sağlar. İkisi birlikte, bir çemberi kendi başınıza yürütebilecek beceriyi kazanmanın en sağlam yoludur. Stajın takvim ve düzen ayrıntıları için iletişim sayfasından bilgi alabilirsiniz.

P4C üzerine çok şey okuyabilir, pek çok oturum videosu izleyebilirsiniz. Yine de ilk kez bir çemberin ortasında oturduğunuzda, bir çocuk "Bu soru çok saçma" dediğinde ne yapacağınızı hiçbir kitap tam olarak söyleyemez. Staj ve süpervizyon tam da bu boşluğu doldurmak için vardır. Bu yazıda ikisinin neden gerekli olduğunu, nasıl işlediğini ve sizden neler beklendiğini anlatıyoruz.

Staj ve süpervizyon neden eğitimin parçası?

P4C bir bilgi alanından çok bir uygulama becerisidir. Çember yürütmek; aynı anda dinlemeyi, soru sormayı, zamanı izlemeyi ve grup dinamiğini gözetmeyi gerektirir. Bu becerilerin hiçbiri yalnızca anlatılarak kazanılmaz.

Staj size bir deneme alanı verir. Süpervizyon ise bu denemeleri öğrenmeye dönüştürür. Yalnızca uygulama yapıp üzerine düşünmemek, aynı hataları tekrar etme riski taşır. Yalnızca düşünüp uygulama yapmamak ise beceriyi kâğıt üzerinde bırakır. Eğitimin yapısını genel hatlarıyla görmek isterseniz P4C eğitmenlik eğitimi: içerik, süre ve sertifika yazısına bakabilirsiniz.

Staj ile süpervizyonun farkı nedir?

	Kulüp stajı	Süpervizyon
Temel soru	"Bir oturumu yürütebiliyor muyum?"	"Yürüttüğüm oturumda ne oldu, neden oldu?"
Ortam	Çocuklarla gerçek bir P4C oturumu	Süpervizör ve bazen diğer katılımcılarla değerlendirme
Sizin rolünüz	Kolaylaştırıcı	Kendi pratiğini inceleyen öğrenen
Çıktı	Oturum planı, notlar, gözlemler	Somut geri bildirim ve bir sonraki oturum için hedefler
Odak	Eylem	Yansıtma

Süpervizyon bir sınav ya da denetim değildir. Amacı sizi puanlamak değil, kendi oturumlarınızı daha açık görmenize yardım etmektir. Bu ayrımı ve süpervizyonun kökenlerini P4C süpervizyonu nedir, neden önemlidir yazısında ayrıntılı ele aldık.

Bir staj oturumu nasıl ilerler?

Staj oturumlarının düzeni programın dönem takvimine göre belirlenir. Ancak her iyi staj oturumu kabaca aynı döngüyü izler.

1. Hazırlık

Oturumdan önce grubun yaş aralığını ve olası ilgi alanlarını düşünür, bir uyaran seçersiniz. Uyaranın hangi felsefi kavramlara açılabileceğini önceden not etmek, soruşturma sırasında yönünüzü bulmanızı kolaylaştırır. Oturum planı hazırlarken P4C oturum planı şablonu yazısındaki iskeleti kullanabilirsiniz.

2. Uygulama

Oturumu yürütürsünüz: ısınma, uyaran, soru üretme, soru seçme, soruşturma ve kapanış. Her şeyin plana uygun gitmesi beklenmez. Hatta planın dışına çıkılan anlar, süpervizyonda en çok şey öğreneceğiniz anlardır.

3. Kayıt

Oturum sırasında ya da hemen ardından kısa notlar alırsınız: Hangi soru seçildi, hangi fikirler öne çıktı, nerede takıldınız? Bir gözlem formu bu işi kolaylaştırır; örneğini P4C gözlem formu örneği yazısında bulabilirsiniz.

4. Yansıtma

Oturumdan sonra birkaç soruya kendi başınıza cevap verirsiniz: Neler işledi? Nerede çok konuştum? Hangi çocuğun fikri takip edilmedi? Bu adım için P4C oturum sonrası öğretmen yansıtması yazısında örnek sorular var.

5. Süpervizyon

Notlarınızı ve yansıtmanızı süpervizyona getirirsiniz. Süpervizör, oturumunuzu sizin gözünüzle ve dışarıdan bir gözle birlikte değerlendirmenize yardım eder.

Süpervizyonda neler konuşulur?

Her süpervizyon farklıdır, çünkü her oturum farklıdır. Yine de sık konuşulan başlıklar vardır:

• Soruların niteliği: Sorduğunuz sorular düşünmeyi açtı mı, yoksa çocukları belirli bir cevaba mı yönlendirdi?
• Konuşma payı: Siz ne kadar konuştunuz, çocuklar ne kadar?
• Katılım dengesi: Birkaç çocuk konuşmayı domine etti mi, sessiz kalanlar oldu mu?
• Felsefi derinlik: Tartışma bir fikir alışverişinde mi kaldı, yoksa bir kavram gerçekten sorgulandı mı?
• Zor anlar: Gerginlik, alay, konu dışına çıkma gibi durumlarda ne yaptınız, başka ne yapılabilirdi?
• Bir sonraki adım: Bir sonraki oturumda odaklanacağınız bir ya da iki somut hedef.

Katılım dengesi en sık gündeme gelen konulardan biridir. Bu alanda hazırlıklı olmak için baskın öğrenci ile çalışmak ve sessiz öğrenciyi çembere katmak yazılarını okumanızı öneririz.

Süpervizyona nasıl hazırlanırım?

Süpervizyondan alacağınız verim, getirdiğiniz malzemeyle doğru orantılıdır. "İyi geçti" demek yerine somut anlar getirmek konuşmayı derinleştirir.

1. Bir ya da iki kritik an seçin. Tüm oturumu anlatmak yerine sizi düşündüren anlara odaklanın.
2. Çocukların sözlerini olabildiğince aynen not edin. "Bir çocuk itiraz etti" yerine "Ali, 'Ama o zaman herkes yalan söyleyebilir' dedi" daha çok şey anlatır.
3. Kendi sorularınızı da yazın. O anda ne sorduğunuz, ne olduğunu anlamanın anahtarıdır.
4. Bir soruyla gelin. "Bu durumda ne yapabilirdim?" gibi açık bir soru süpervizyonu yönlendirir.

Kayıt tutma ve yansıtma alışkanlığını geliştirmek için süpervizyona hazırlanmak: oturum kaydı ve yansıtma yazısı pratik ipuçları sunuyor. Oturum kaydı alırken çocukların ve velilerin mahremiyetini gözetmeyi, gerekli izinleri almayı unutmayın.

Örnek: Bir yansıtma notu süpervizyonda nasıl kullanılır?

Somut bir örnek, sürecin nasıl işlediğini daha iyi gösterir. Diyelim ki üçüncü sınıflardan oluşan bir grupla "Arkadaşını oyuna almamak haksızlık mı?" sorusu üzerine bir oturum yürüttünüz. Oturumdan sonra şöyle kısa bir not yazdınız:

Soru çocuklardan geldi, oylamayla seçildi. İlk on dakika canlıydı; Kerem ile Elif farklı görüşler savundu. Sonra konuşma "kim kimi oyuna almadı" şikâyetlerine döndü ve toparlayamadım. Defne hiç konuşmadı. Kapanışta zaman yetmedi.

Bu not süpervizyon için oldukça değerlidir, çünkü üç somut ana işaret eder. Süpervizyonda bu anlar üzerine konuşulabilecek sorular şunlar olabilir:

• Konuşma şikâyetlere döndüğünde hangi soru, onu tekrar kavrama ("haksızlık nedir?") taşıyabilirdi?
• Kerem ile Elif'in farklı görüşleri görünür kılındı mı, yoksa ikisi paralel konuşmaya mı devam etti?
• Defne'nin katılımı için sözlü olmayan bir yol (örneğin başparmak işaretleri ya da yazılı düşünce) denenebilir miydi?
• Zamanın yetmemesi, soru seçimine fazla süre ayrılmasından mı kaynaklandı?

Bu konuşmanın sonunda bir sonraki oturum için bir iki hedef belirlenir; örneğin "Konu kişisel şikâyetlere kaydığında genelleştirici bir soru sormak" ve "Kapanışa en az beş dakika ayırmak." Küçük ve somut hedefler, genel iyi niyetlerden çok daha hızlı değişim yaratır. Konunun dağıldığı anlar için hazır stratejiler arıyorsanız tartışma konu dışına çıktığında yazısına göz atabilirsiniz.

Süpervizyonun bir başka faydası da yalnız olmadığınızı görmektir. Diğer katılımcıların da benzer anlarda zorlandığını duymak, kendi deneyiminizi daha sakin bir gözle değerlendirmenizi sağlar. Bir başkasının oturumuna ilişkin konuşmalar, çoğu zaman sizin henüz yaşamadığınız durumlara hazırlık olur.

Geri bildirim almak neden zor gelebilir, bununla nasıl başa çıkılır?

Çoğu öğretmen yıllardır sınıfında tek başına çalışır. Kendi dersinin bir başkası tarafından incelenmesi başta tedirgin edici olabilir. Bu çok doğal bir tepkidir.

Burada işe yarayan birkaç tutum var:

• Geri bildirimi kişiliğinize değil, belirli bir ana yönelik bir gözlem olarak dinleyin.
• Katılmadığınız bir noktada bunu gerekçesiyle söyleyin. Süpervizyon da bir tür soruşturmadır.
• Her süpervizyondan tek bir değişiklikle çıkın. Aynı anda her şeyi düzeltmeye çalışmak yorar.

İlginç biçimde süpervizyon, P4C'nin çocuklara öğretmeye çalıştığı şeyi yetişkinlere yaşatır: fikrini gerekçelendirmek, başka bir bakış açısını dinlemek, gerektiğinde fikrini değiştirmek.

Staj sırasında çocukların güvenliği ve mahremiyeti nasıl gözetilir?

Stajda çocuklarla çalışıyor olmak, yetişkinlere ek bir sorumluluk yükler. Öğrenen bir kolaylaştırıcı olmanız, çocukların deneyiminin ikinci planda olduğu anlamına gelmez. Birkaç temel ilke bu sorumluluğu somutlaştırır:

• Çocukların adlarını ve kişisel bilgilerini notlarınızda ve süpervizyon paylaşımlarınızda gerekmedikçe kullanmayın; takma ad ya da baş harf yeterlidir.
• Fotoğraf, ses ya da görüntü kaydı için mutlaka velilerin ve kurumun iznini alın.
• Bir çocuğun çemberde kişisel ve hassas bir durum paylaşması hâlinde konuyu nazikçe genel düzeye taşıyın ve gerekirse kurumdaki sorumlu kişiye bildirin.
• Hiçbir çocuğu konuşmaya zorlamayın; "pas geçmek" her zaman meşru bir seçenektir.

Bu ilkeler yalnızca stajda değil, eğitmenliğinizin tamamında geçerli olmaya devam eder.

Staj ve süpervizyondan sonra ne kalır?

Eğitim bittiğinde elinizde üç şey olur: yürüttüğünüz oturumların planları ve notları, aldığınız geri bildirimler ve bunlar üzerinden şekillenmiş bir kolaylaştırıcı üslubu. Bunları bir araya getirmek, gelişiminizi görmenizi ve ileride okul yönetimine ya da velilere çalışmanızı anlatmanızı kolaylaştırır. Bunun yolunu P4C eğitmen portfolyosu nasıl hazırlanır yazısında anlattık.

Stajdaki kulüp deneyimi, eğitimden sonra kendi okulunuzda bir P4C kulübü kurmak için de sağlam bir temel olur. Bunu düşünüyorsanız okulda P4C kulübü nasıl kurulur yazısı adım adım bir plan sunuyor.

Sık sorulan sorular

P4C stajı nerede ve ne zaman yapılıyor?

Staj, eğitmen eğitiminin bir parçası olarak kulüp ortamında yapılır. Dönemin takvimi ve stajın düzenlenme biçimi döneme göre belirlenir; güncel bilgi için dönem sayfasına bakabilir ya da bize yazabilirsiniz.

Süpervizyon bir sınav mı?

Hayır. Süpervizyon sizi puanlamak için değil, kendi oturumlarınızı daha iyi görmeniz için vardır. Deneyimli bir kolaylaştırıcıyla birlikte oturumunuzdaki kritik anları inceler ve bir sonraki adım için somut hedefler belirlersiniz.

Sınıfım yoksa staj yapabilir miyim?

Kulüp stajı, programın içinde çocuklarla uygulama yapma fırsatı sunmak için vardır. Kendi durumunuza özel sorularınız varsa kayıt öncesinde iletişim sayfasından sormanızı öneririz.

Oturumlarımı kaydetmem gerekiyor mu?

Süpervizyon için en azından yazılı notlar tutmanız çok faydalıdır. Görüntü ya da ses kaydı söz konusuysa çocukların ve velilerin izni ile mahremiyet kuralları mutlaka gözetilmelidir.

Eğitim bittikten sonra süpervizyon almaya devam edebilir miyim?

Eğitim sonrası destek olanakları hakkında güncel bilgi için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Hangi yolla olursa olsun, pratiğinizi bir meslektaşla düzenli konuşmak eğitmenliğin gelişmesini sürdürür.

Stajdaki oturumlarım kötü geçerse ne olur?

Stajın amacı zaten deneyerek öğrenmektir; plana uymayan oturumlar sürecin doğal bir parçasıdır. Zorlanılan oturumlar çoğu zaman süpervizyonda en çok şey öğretilen oturumlar olur. Önemli olan, yaşananı dürüstçe not etmek ve üzerine konuşmaktır.

Özetle

Staj P4C'yi yapmayı, süpervizyon ise yaptığınızı görmeyi öğretir; ikisi birlikte eğitmen eğitiminin kalbini oluşturur. Hazırlık, uygulama, kayıt, yansıtma ve geri bildirim döngüsü, eğitim bittikten sonra da sürdürebileceğiniz bir çalışma alışkanlığına dönüşür. Programın ayrıntıları ve kayıt için P4C eğitmen eğitimi sayfamıza göz atabilirsiniz.